شب ادراری در کودکان؛ علت‌ها و درمان‌ها

شب ادراری در دوران کودکی (Enuresis in Children) یک مشکل نسبتاً شایع است. در ۴ سالگی ۳۰ درصد کودکان دارای شب ادراری هستند که در ۲۱ درصد آنها این امر بیش از ۲ بار در هفته اتفاق می افتد و در ۹ درصد بقیه شب ادراری کمتر از ۲ بار در هفته است.

هر قدر میزان شب ادراری در کودکی بیشتر باشد، بیماری وی شدیدتر است و این گونه کودکان نیازمند مداخله زودرس و تهاجمی هستند. یک بررسی نشان داد که در ۷ سالگی هنوز ۶/۲ درصد از کودکان بیش از ۲ بار در هفته دارای شب ادراری هستند.

در هنگام روز با پر شدن مثانه، کودکان احساس رفتن به دستشویی می کنند و کودک کم کم یاد می گیرد که خود را کنترل کرده و در زمان مناسب مثانه خود را خالی کند. موقعی گفته می شود که یک کودک دارای شب ادراری است که در پایان ۵ سالگی شب ها خود را خیس بکند. به دست آوردن کنترل شبانه ادرار مدت زمان بیشتری از کنترل روزانه ادرار زمان می خواهد. میزان شیوع شب ادراری در پسران ۲ برابر دختران است.

شب ادراری را به دو دسته بزرگ تقسیم می کنند: اولیه و ثانویه. اگر کودگی از بدو زندگی هیچ وقت کنترل ادرار شبانه نداشته است، به آن شب ادراری اولیه گفته می شود. اگر کودکی پس از مدت زمانی که شب ها خشک بوده و دارای کنترل ادرار بوده است، دچار شب ادراری شود، به آن شب ادراری ثانویه می گویند.

شب ادراری اولیه یک نقص تکاملی است و مراکزی از مغز که کنترل شبانه دفع ادرار را به عهده دارند، به خوبی تکامل پیدا نمی کنند. معمولاً این نوع شب ادراری با گذشت زمان خود به خود بهبود پیدا می کند. در شب ادراری ثانویه باید به دنبال یک علت بگردیم.

برای شب ادراری ۳ علت عمده ذکر شده است:

  • اختلال در خواب
  • کاهش شبانه ظرفیت مثانه
  • پرادراری شبانه (حجم ادرار هنگام شب زیاد می شود.)

عواملی که کودک را مستعد ابتلا به شب ادراری می کنند:

شب ادراری یک زمینه ارثی دارد. اگر هیچ کدام از والدین کودک دارای سابقه شب ادراری نباشند، شانس وجود شب ادراری در وی ۱۵ درصد است. اگر یکی از والدین دارای سابقه شب ادراری باشد، این میزان به ۴۰ درصد افزایش می یابد و اگر هر دو والدین دارای سابقه شب ادراری بوده اند، این میزان به ۷۵ درصد می رسد. در کودکانی که دارای سابقه فامیلی شب ادراری هستند، حجم مثانه اندک است.
۲۳ درصد کودکانی که شب ادراری دارند، مبتلا به عدم کنترل دفع مدفوع و بی اختیاری ادراری روزانه نیز هستند.

پیشنهاد ما »  ۵ نوع عکس را هیچ وقت از کودکان خود در شبکه‌های اجتماعی پخش نکنید

همان طور که ذکر شد، شب ادراری یک بیماری نقص در تکامل است. بنابراین تعدادی از این کودکان دارای نقص تکاملی در سایر اعضا مثل سندرم داون هستند. حتی اگر تأخیر در بلوغ جسمی وجود نداشته باشد، این کودکان ممکن است مبتلا به بیش فعالی و اختلالات رفتاری باشند.

ممکن است کودک دارای یک بیماری عصبی مثل استخوان دنبالچه دوشاخه یا فلج مغزی باشد. کودکانی که دارای مشکلات جسمی هستند، احتمال اینکه دارای بی اختیاری ادراری روزانه و بی اختیاری مدفوعی باشند زیاد است.

یبوست می تواند سبب مشکلات مثانه ای شود. در یک بررسی، شب ادراری دو سوم کودکانی که دارای یبوست شدید بوده اند، با درمان یبوست، بهبود پیدا کرده بود. سه درصد پسران و ۳۳ درصد دخترانی که دارای شب ادراری هستند، مبتلا به عفونت ادراری هستند.

سایر عوامل مستعدکننده شب ادراری عبارتند از:

  • سن مادر هنگام تولد کودک کمتر از ۲۰ سال باشد.
  • کودک اختلال خواب داشته باشد.
  • مادر بیش از ۱۰ عدد سیگار در روز در منزل بکشد.
  • کودک فرزند اول نباشد.
  • انسداد راه های هوایی هنگام خواب و خر خر کردن بچه.
  • استفاده از نوشیدنی های حاوی متیل گزانتین که بیشتر در نوشابه های انرژی زا یافت می شود. سایر نوشیدنی های حاوی متیل گزانتین عبارتند از: چای، قهوه، کولا و شکلات. استفاده از این مواد، شب ادراری را تشدید می کند.
  • استرس در زندگی کودک مثل جدا شدن از والدین.

برای اینکه تصمیم بگیریم که کودک نیاز به چه بررسی هایی دارد، دانستن موارد زیر مهم است:

آیا کودک دارای علائم ادراری در روز است؟ مثل تکرر ادرار (ادرار کردن بیش از ۷ بار در روز) ، فوریت در ادرار کردن، بی اختیاری ادراری روزانه، زور زدن هنگام ادرار کردن، جریان ادرار ضعیف و درد در هنگام ادرار کردن.

آیا کودک در گذشته بدون درمان حداقل ۶ ماه فاقد شب ادراری بوده است؟ اگر جواب مثبت است، دنبال تغییرات در زندگی کودک مثل عوامل اجتماعی، هر گونه بیماری، عوامل محیطی مثل کودک آزاری یا جدا شدن والدین باشید.

کودک در شب چند بار و در هفته چند بار خود را خیس می کند؟

آیا به نظر می رسد که حجم ادرار خیلی زیاد باشد؟

آیا شب ادراری دارای نظم خاصی است؟ مثلاً در ساعت مشخصی از شب یا در شب های مشخصی اتفاق می افتد؟

آیا کودک بعد از اینکه خود را خیس کرد، از خواب بیدار می شود؟

میزان استفاده کودک از دستشویی در روز چگونه است؟

آیا کودک دارای یبوست یا بی اختیاری مدفوعی نیز هست؟

درمان شب ادراری در کودکانی که فاقد علائم در روز هستند:

اگر کودک کمتر از ۵ سال دارد، باید به والدین اطمینان داد که تا ۵ سالگی تعداد قابل توجهی از موارد شب ادراری بهبود پیدا می کنند و زیر ۵ سالگی اقدام به درمان صلاح نیست. کودک باید در روز حدود ۱۵۰۰-۱۰۰۰ میلی لیتر مایع مصرف کند و از مصرف مایعات بیش از حد در روز خودداری کند. قبل از خواب نباید از نوشیدنی های حاوی کافئین استفاده کرد.

پیشنهاد ما »  اگر یک کودک سوء استفاده را افشا کند

باید کودک را تشویق کرد که قبل از خواب مثانه خود را خالی کند. در ضمن باید دسترسی به دستشویی راحت و آسان باشد. اگر کودک بیش از ۶ ماه روزها خشک بوده است، بهتر است از پوشاندن پوشک اجتناب و به جای آن از شلوار و لباس زیر ضدآب استفاده کرد. اگر مفید بود، می توان ادامه داد.

اگر کودک در هنگام شب بیدار می شود، باید وی را تشویق کرد که قبل از دوباره خوابیدن مثانه خود را خالی کند. بیدار کردن کودک در ساعات مشخصی فقط در کوتاه مدت مفید است و اثر درمانی درازمدت ندارد.

اگر کودک در بعضی از شب ها خشک است، می توان برای وی جایزه در نظر گرفت. برای درمان شب ادراری ساده در کودکان راه های زیادی وجود دارد، عمده ترین آنها عبارتند از:

تشک هشداردهنده اولین خط درمانی است. این نوع تشک ها با خیس شدن شروع به زنگ زدن کرده و کودک را بیدار می کنند. اگر کودک هر از چندگاه خود را خیس می کند یا دارای مشکلات هیجانی است، نباید از تشک هشداردهنده استفاده کرد. نتیجه درمان باید پس از ۴ هفته ارزیابی شود، اگر بهبودی اتفاق نیفتاده است، استفاده از این نوع درمان باید قطع شود. اگر تشک هشداردهنده مفید بود، باید تا حداقل ۱۴ شب خشک ادامه داده شود. اگر بعد از سه ماه هنوز بهبودی قابل توجه اتفاق نیفتاده است، باید درمان دیگری را برای کودک در نظر گرفت.

استفاده از داروهای ضدادرارتجویز این داروها به مدت چند ساعت ترشح ادرار از کلیه ها را قطع می کنند. در کودکان بالاتر از ۷ سال که می خواهیم درمان سریع اتفاق بیفتد و در مواردی که درمان با تشک هشداردهنده ناموفق بوده است، می توان این داروها را تجویز کرد. در حقیقت داروهای ضدادرار خط دوم درمانی هستند. نتیجه درمان باید پس از ۴ هفته بررسی شود، اگر قدری بهبودی حاصل شده است، تا سه ماه می توان به درمان کودک ادامه داد. از این داروها را می توان در کودکان با مشکلات رفتاری، هیجانی و یادگیری نیز استفاده کرد. هنگام استفاده از این داروها حتماً باید مصرف مایعات حداقل ۲ ساعت قبل از خواب محدود شود.

منبع: بامام
Thanks! You've already liked this
No comments