خطرات انتشار عکس کودکان در فضای مجازی

همۀ ما از انتشار عکس های زیبای کودکان در اینترنت و در صفحات شخصی مان در فیس بوک و اینستاگرام لذت می بریم. گاه کودکی که عکسش به اشتراک گذاشته می شود، فرزند خود ما و گاه نیز فرزند یکی از نزدیکان ماست. حتی گاه دیده شده که افرادی بدون داشتن نسبتی با یک کودک، او را سوژۀ عکاسی خود قرار می دهند.

به تازگی تعدادی از سازمان های دفاع از حقوق کودکان در این زمینه به طور جدی هشدار داده اند. آنها اظهار داشته اند که انتشار عکس کودکان و نوزادان در اینترنت می تواند به نوعی نقض حقوق آنها باشد. شاید برای شما تعجب آور باشد، اما مدافعان حقوق کودکان، دلایل قانع کننده ای برای اثبات این ادعایشان دارند.

دنیای تکنولوژی های مدرن روز به روز در حال رشد و گسترش است. کسی نمی داند ده یا بیست سال دیگر چقدر تکنولوژی پیشرفت خواهد کرد. با این حال همۀ ما می دانیم عکس های به اشتراک گذاری شده در صفحات اینترنت و شبکه های اجتماعی به هیچ وجه قابل پاک شدن به صورت همیشگی نیستند. حتی اگر شما حساب کاربری تان را حذف کنید، عکسی که زمانی با فرد یا افرادی به اشتراک گذاشته اید، همواره در فضای وب باقی خواهد ماند.

سکانس اول

فرزند شما به دنیا آمده و شما عمیقاً ذوق زده اید. از هر حرکت و رفتار و حالت زشت یا زیبای او عکس می گیرید و روی صفحۀ فیس بوک تان می گذارید و عده ای نیز به سرعت عکس هایتان را «لایک»‌ می کنند.

عکس اولین شیرخوردن بچه، نخستین دندان بچه، عکس اولین باری که روی کاسۀ توالت نشسته و… و… و…ده ها عکس دیگر در حال خنده یا گریه یا با لباس خواب راحتی یا در لباس مهمانی و … به همراه اسم و تاریخ و زمان عکس و هشتگ و مکان!

سکانس دوم

حالا بیایید فرض کنیم که ۱۳سال گذشته است. فرزند شما تبدیل به یک پسر نوجوان بسیار مغرور و حساس شده است. خودتان را به جای او بگذارید. فرض کنید روزی از پدر یا مادرتان بشنوید که «تو ده ها عکس داری که بعضی هایشان خیلی با نمک هستند. همۀ فامیل آنها را دیده اند. یکی از آنها دست فلان خاله و دیگری دست فلان عمو زاده ات است».

چه حسی به شما دست می دهد؟ قبل از هرچیز کنجکاو می شوید که عکس هایتان را خودتان هم ببینید! بعد از آن ممکن است حس کنید حریم شخصی تان نادیده گرفته شده است. ممکن است از شنیدن اینکه عکس هایی از شما وجود دارد  که هنوز خودتان آنها را ندیده اید، لج تان بگیرد.

ماجرا دقیقاً همین جاست. از دیدگاه اخلاقی چقدر صحیح است که والدین، عکس های کودکان شان را به اشتراک بگذارند؟ آیا ما به عنوان والدین می دانیم که آنها در آینده چه حسی نسبت به عکس های کودکی شان خواهند داشت؟

آیا فردی که از کودکی، تمامی لحظات زندگی اش در فضای مجازی ثبت شده و دیگران در مورد ظاهر و قیافۀ او اظهار نظر کرده اند، احساس نخواهد کرد که همیشه به نوعی زیر ذره بین قضاوت دیگران قرار داشته و دارد؟ ممکن است نوجوان شما دوست نداشته باشد که همکلاسی هایش عکس شش ماهگی اش را با شورت گلدار قرمز ببینند.

هر چقدر هم که این عکس ها از نظر شما یا دیگران دوست داشتنی یا با مزه باشند، انتشار عکس های کودکان در فضای مجازی به نوعی یعنی تصمیم گرفتن به جای آنها. ممکن است آنها در بزرگسالی مایل نباشند تصاویر کودکی شان را با دیگران به اشتراک بگذارند. اما والدین یا بزرگترها این حق انتخاب را از آنها سلب کرده باشند.

از سوی دیگر نکته ای که نباید فراموش کرد این است که معمولاً تصاویر کودکی فرزندان شما بعدها با نوجوانی و بزرگسالی شان مورد مقایسه قرارمی گیرد و بینندگان عکس در مقام اظهار نظر و مقایسه بر می آیند. یک نفر ممکن است بگوید «بچگی هایش قشنگ تر از حالا بوده» و دیگری ممکن است اظهار کند «‌فرزندتان اصلاً شبیه خودتان نیست!!» یا ….

این اظهار نظرها چه تاثیراتی بر روی فرزند شما در نوجوانی و بزرگسالی دارد؟ اولین تاثیر این خواهد بود که او تماماً خود را بر اساس ظاهر خویش مورد ارزیابی قرار می دهد. دومین تاثیر این خواهد بود که او همواره تصورخواهد کرد، زیر ذره بین دیگران است و باید به هر نحوی که شده زیبا بماند یا سعی کند تصویری را که از او در عکس ها نمایش داده شده خدشه دار نکند.

در مواردی نیز والدین عکس هایی از زمان قشقرق یا گریۀ بچه ها در صفحات شخصی خودشان به اشتراک می گذارند که ممکن است در آینده باعث مورد تمسخر قرارگرفتن کودکان در مدرسه شود یا آنها را در معرض برچسب قرار دهد: «عکس فلانی را توی اینترنت دیدی؟ ازهمان بچگی اش اخمو و گنددماغ بوده!!»‌

نکتۀ مهم دیگری که در انتشار عکس ها نباید از نظر دور داشت، احتمال سوء استفاده از این تصاویر برای ساختن فیلم ها و تبلیغات پورنوگرافی کودکان است. پورنوگرافی کودکان عبارت است از استفاده از تصاویر و بدن کودکان برای تولید محتواهای جنسی مستهجن در قالب عکس، فیلم، انیمیشن و …

پورنوگرافی کودکان یکی از تجارت های غیرقانونی پرسود در سطح دنیاست که نوعی سوء استفاده از حقوق  کودک نیز به شمار می رود. برخی از سودجویان با پیدا کردن عکس های پراکندۀ کودکان در اینترنت و ساختن فیلم ها و صحنه های مستهجن با استفاده از این عکس ها و سپس دسترسی به صاحبان این عکس ها و تهدیدشان، سود کلانی را به جیب می زنند.

گاه‌ ممکن است آنها کودک و نوجوان صاحب عکس را وادار کنند برای جلوگیری از آبروریزی بیشتر، در برنامه های شوم آنها مشارکت کنند. جالب است بدانید در برخی کشورهای پیشرفته، والدین می توانند به دلیل انتشار بدون اجازه عکس فرزندان شان توسط دیگران به دادگاه شکایت کرده و درخواست غرامت کنند.

Thanks! You've already liked this
No comments